Sổ Tay Tu Học – 1: Diệu Hạnh Hoàng Mai Ngân: Tóm lược bài giảng Giới Ðịnh Huệ

32a65f2d8cbee44768b5a709adf2cc60.jpg

NỘI DUNG GIỚI ĐỊNH TUỆ

Giới Định Tuệ được mệnh danh là tam vô lậu học, nghĩa là ba môn học đưa người thực hành đi đến chỗ đoạn tận lậu hoặc (lầm lỗi), đạt được Niết bàn an lạc và chứng đắc chánh trí.

Ba môn học nầy tương quan mật thiết với nhau, nhờ giới mà có định, nhờ định mà phát tuệ.

Tương quan giữa chúng không phải chỉ có tính cách một chiều theo trình tự, mà còn có tính tương tác: định càng ổn thì sức trì giới càng mạnh; tuệ càng sáng thì định càng chóng đạt và giới càng dễ giữ.

  1. GIỚI:

Định nghĩa: Giới nói chung là những điều lệ quy định các hoạt động của một cá nhân, đoàn thể hay tổ chức xã hội…

Trong Phật Giáo, nó được gọi là chánh giới và được định nghĩa là chỉ ác trưởng tịnh, với ý ngăn ngừa các điều ác và làm tăng trưởng các việc lành.

Gọi giới là chánhhai lẽ:

Một là có cơ sở thực tế: tất cả những giới điều Phật chế đều chỉ được quy định sau khi đã xảy ra một sự cố nào đó làm ảnh hưởng đến mục đích giải thoát, an lạc và giác ngộ của vị đệ tử, hay làm tổn hại đến danh dự cũng như bản thể thanh tịnh và hòa hợp của Tăng đoàn đang sinh hoạt theo pháp luật mà Ngài đang hướng dẫn.

Hai là nhất quán với mục tiêu mong muốn là giải thoát và giác ngộ.

Phân loại:

  1. Giới tại gia: Những giới dành cho hàng cư sĩ, tức những người Ưu bà tắc (Cận sự nam) và Ưu bà di (Cận sự nữ) đã phát nguyện quy y Tam bảo. Chúng gồm các loại giới sau:
    – Ngũ giới
    – Bát quan trai giới
    – Thập thiện giới.
  2. Giới xuất gia: Dành riêng cho người xuất gia,từ bỏ gia đình để chuyên tâm cần cầu sự giải thoát và giác ngộ. Chúng được phân loại theo trình độ và giới tính:
    – Sa di và Sa di ni: gồm 10 giới
    – Thức Xoa ma ni: Gồm 6 học giới và 296 hạnh giới
    – Tỳ kheo: 250 giới
    – Tỳ kheo Ni: 348 giới
  3. Bồ tát giới: Thông cho cả xuất gia và tại gia gồm 10 giới trọng và 48 giới khinh. Nó còn được gọi là Bồ đề tâm giới. Lấy việc phục vụ chúng sanh làm bản chất giới: “Hiếu thuận chúng sanh là giới. Trên tinh thần nầy, nó được phân thành ba nhóm: Nhiếp luật nghi giới: Nghiêm giữ các giới mình đã thọ: Nhiếp thiện pháp giới: Nguyện làm mọi việc lành; và Nhiêu ích hữu tình giới: Thề cứu tất cả chúng sanh.

Tác dụng:
– Đào tạo một tinh thần kỷ luật
– Sanh định: gột sạch dần những tâm lý ô nhiễm, như tham dục, hận thù, nghiện ngập v.v… nhờ đó tâm bước dần vào chánh định. Ngũ giới và đặc biệt thập thiện giới của hàng Phật tử tại gia vẫn có khả năng sanh Định, cho dù ngũ giới chỉ giới hạn trong thân nghiệp và khẩu nghiệp.
– Sự an lạc và tự tin
– Giữ gìn sự hòa hợp và đoàn kết
– Duy trì mạch sống Phật Pháp, bảo tồn bản thể của Tăng, làm cho Tăng Bảo tồn tại và hưng thịnh.

  1. ĐỊNH:

Định nghĩa: Định là trạng thái an tịnh của tâm. Định không là sự chú tâm vào một đối tượng đang nhận thức, bởi vì chú tâm vào một đối tượng chưa hẳn đã làm cho tâm được yên. Xả là cốt lõi tạo nên thiền định. Có xả thì có nhất tâm.

Để có được xả, cần phải thường xuyên luyện tập chỉquán. Chỉ làm cho tâm lắng xuống, lắng xuống để quan sát thật kỹ và thật rõ trạng thái sinh diệt cũng như bản chất vô ngã của mọi pháp.

Phân loại: Con người có nhiều trình độ và tâm bệnh khác nhau, nên phương pháp luyện tập chỉ, quán cũng có nhiều loại khác nhau. Sau đây là những pháp quán thông dụng (Ngũ đình tâm quán):
– Quán niệm hơi thở: thiên về chỉ, đối trị bệnh tán loạn
– Quán bất tịnh: thiên về quán, đối trị lòng tham sắc dục
– Quán từ bi: để lắng sạch lòng hận thù
– Quán nhân duyên: Diệt trù mê muội
– Quán giới phân biệt: để đối trị chấp ngã

Tác dụng:
– Giới thể tự nhiên biểu hiện.
– Sống an lạc và tự chủ
– Chí nguyện vững bền
– Môi sinh hiền lành
– Đưa đến tuệ giác cứu cánh

  1. TUỆ:

Tuệ được gọi dưới nhiều tên khác nhau, chánh trí, trí tuệ, bồ đề, tuệ giác, bát nhã, chân như….

Tác dụng:
– Liễu tri: Biết rõ sự vật
– Thắng tri: Biết thấu đáo bản chất thật sự của sự vật, tức vô thường, khổ, vô ngã, và biết thấu đáo hành nghiệp của mỗi chúng sanh.
– Đoạn tận: Chấm dứt được khổ đau nhờ đoạn tận mọi nguyên nhân tập khởi của chúng.

Sự khác biệt giữa trí tuệ với nhận thức thông thường: Nhận thức thông thường trong con người chỉ có tác dụng đầu, tức liễu tri sự vật, nó làm giàu ta bằng kiến thức, nhưng cũng làm khổ ta bởi chính những kiến thức ấy. Tuệ giác cần phải và chỉ có thể đạt được bằng con đường tu tập giới định, chứ không phải bằng việc thâu luợm kiến thức. Chính ý thức xả ly và chánh niệm tỉnh giác được chắc lọc từ giới và định là nhiên liệu thắp sáng ngọn đèn tuệ giác để diệt trừ bóng tối vô minh.

GIẢI ĐÁP CHO BÀI TOÁN KHỔ ĐAU: NIẾT BÀN VÀ CHÁNH TRÍ.

Bát Thánh Đạo là con đường thánh thiện gồm tám yếu tố mà ta có thể tổng kết lại thành ba:

  • Giới (Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng)
  • Định (Chánh niệm, Chánh tinh tấn, Chánh định)
  • Tuệ (Chánh kiến, Chánh tư duy).

Khổ đau thực sự là gì? Nó có muôn hình vạn trạng, khổ vì sinh lão bệnh tử, vì nghèo đói, vì thất tình, vì chiến tranh… nhưng tất cả sự đau khổ ấy đều có một mẫu số chung làm thành bản chất của nó. Mẫu số chung ấy là cảm thọ.

Vậy thì cảm thọ đã được khởi lên, tồn tại và chấm dứt như thế nào? Khi có sự tiếp xúc giữa căn (giác quan) và cảnh (đối tượng) thì có cảm thọ khởi lên, hoặc sướng (lạc thọ), hoặc khổ (khổ thọ), hoặc lạt lẽo (bất khổ, bất lạc thọ).

Khi sự tiếp xúc chấm dứt các cảm thọ ấy cũng phải diệt mất theo quy luật của nhân duyên. Nhưng trên thực tế những cảm thọ ấy vẫn còn tồn tại trong tâm hồn ta. Tại sao? Dù sự tiếp xúc đã qua nhưng lòng ái trước nơi các cảm thọ là nguyên nhân làm cho ý căn bám riết lấy chúng, tạo ra tình trạng duy trì một sự tiếp xúc liên tục giữa ý căn và đối tượng của nó, chính hiện tượng nầy đã nuôi dưỡng cảm thọ, và  cảm thọ được nuôi dưỡng làm tăng nồng độ ái trước. Khi cảm thọ và ái trước tăng trưởng, những khổ thọ nơi thân và tâm dĩ nhiên cũng tăng theo. Nếu hiểu rõ mối tương quan nầy, từ bỏ lòng ái trước nơi các cảm thọ, thì sự tiếp xúc trên bình diện ý căn không còn được nguồn nhiên liệu nào tiếp sức, sẽ tự lắng diệt, và một sự thật kỳ diệu khác từng bị che lấp hiện ra và tồn tại, đó là xả.

Con đường Trung Đạo: giới định tuệ với chủ trương không hệ lụy nơi dục lạc hay khổ hạnh mà chỉ luôn an trú nơi xả và chánh niệm tỉnh giác, là phương pháp đúng đắn duy nhất để giải thoát hết khổ đau.

VỊ TRÍ MÔN HỌC GIỚI ĐỊNH TUỆ TRONG CUỘC SỐNG NGÀY NAY

Chính việc thiếu mất một cơ sở lý luận khoa học cho nền đạo đức con người mới là nỗi khổ lớn nhất hiện nay cho nhân loại.

Kiến thức khoa học và những sản phẩm nó cống hiến không tội tình chi, thiện hay ác là do người xử dụng. Muốn đào tạo được những con người lương thiện và hiểu biết, cần phải có một khoa học đạo đức thực nghiệm thực sự. Nền đạo đức ấy phải bảo đảm cho người thực hành nó thoát khỏi mọi tật xấu tác hại không những chính bản thân mình mà còn vạ lây người khác. Thứ nữa, nền đạo đức ấy phải phù hợp với sự thật nhân sinh vũ trụ để bảo đảm cho mọi ngành khoa học phát triển. Trung đạo với phương pháp thực nghiệm giới định tuệ, giúp con người vượt ra khỏi gọng kềm cảm thọ và nhận thức được tạo ra trong hệ thống sáu căn để làm chủ chúng, rõ ràng thỏa mãn hai yêu cầu cơ bản nầy.

KẾT LUẬN:

Con đường Trung đạo Giới Định Tuệ dẫn đến Niết bàn và Chánh trí, nếu không tu tập ta không làm sao tiếp cận được chân lý ấy, điều đó không phải vì không có con đường, không có thực tế của chân lý mà vì ta đã không chịu thực sự tu tập. Việc tu tập đòi hỏi phải cẩn thận học hỏi thường xuyên, nhất là đối với thiền định, để chọn cho mình một phương pháp phù hợp. Phương pháp thiền định có rất nhiều loại vì tâm ta xiên xẹo lắm đường. Nhưng dù theo phương pháp nào đi nữa, thì cũng phải thường xuyên thành thật quan sát tâm mình xem thử những tham, sân , si, ngã mạn v.v… đã được lắng sạch hết chưa. Nếu chưa, dầu chỉ là một gợn mảy may thoáng lên trong thân khẩu ý, cũng phải hết sức cảnh tỉnh. Cẩn thận chớ buông lung, chớ chê bai việc người. Mỗi ngày, dầu bận mấy đi nữa cũng phải dành một ít thời giờ, ở chỗ thanh vắng, dùng chánh niệm tỉnh giác mà an tịnh ba nghiệp nơi bản thân mình. Có như thế mới mong khỏi bị lệch đường!

(Tóm lược của Chúng viên Diệu Hạnh Hoàng Mai Ngân – Chúng Ca Chiên Diên, theo tài liệu của Hòa thượng Thích Nguyên Giác)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s