Thích Nhuận Châu: Bài 2: Kim Cang Tông Thông (Kỳ 6: Chánh Văn: Kim Cang Tông Thông – Kinh văn 5)

Kinh văn (5):

須菩提。於意云何。可以身相見如來不? 不也世尊。不可以身相得見如來。何以故。如來所說身相即非身相。佛告須菩提。凡所有相皆是虛妄。若見諸相非相則見如來。

Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Có thể dùng thân tướng mà thấy Như Lai chăng?

Bạch Thế Tôn, chẳng thể được. Chẳng thể dùng thân tướng mà thấy Như Lai.

Vì sao vậy? Như Lai dạy rằng thân tướng thật chẳng phải là thân tướng.

Phật bảo Tu-bồ-đề: Phàm những gì có hình tướng đều là hư vọng. Nếu thấy các
tướng thật chẳng phải là tướng, tức là thấy Như Lai.

Phó Đại sĩ có bài tụng rằng:
Như Lai cử thân tướng,
Vi thuận thế gian tình,
Khủng nhân sinh đoạn kiến,
Quyền thả lập hư danh.
Giả ngôn tam thập nhị,
Bát thập giả hư thanh,
Hữu thân phi giác thể,
Vô tướng nãi chân hình.

Tạm dịch:
Toàn thân tướng Như Lai,
Là thuận thế gian tình,
Sợ người sinh đoạn kiến,
Nên tạm lập hư danh.
Giả nói ba hai tướng,
Tám mươi vẻ đẹp phụ.
Có thân chẳng giác thể,
Chẳng tướng chẳng chân hình.

Thông viết:
Pháp thân của Như Lai, đến mà chưa từng đến, nên gọi là Như Lai, hàng phàm phu thấy ngài có đến nên chấp cho là có tướng, hàng Nhị thừa thấy không có tới, nên cho là không có tướng, nên họ trụ nơi cái không, lấy đó mà tu nhân. Hàng Bồ-tát đã biết rõ báo thân hoá thân đều không thật có, đã lìa xa cái kiến chấp của hàng phàm phu; đã biết pháp thân chẳng phải là không, là lìa xa kiến chấp của hàng Nhị thừa; chỉ thú hướng Phật thừa, nhưng vẫn còn ưa thích ở pháp. Nay nghe khi tu lục độ, từ sáu trần cho đến bồ-đề niết-bàn đều không nên trụ trước vào hết thảy các pháp ấy, vậy lấy gì làm thứ lớp mà chứng pháp thân? Đức Phật dùng pháp thân để ví như tướng, tức từ tướng mà có thể thấy được Như Lai; pháp thân nếu lìa tướng (mà có), tức là lìa tướng ắt thấy Phật Như Lai. Pháp thân tức là tướng cũng không đúng, pháp lìa tướng cũng không phải. Cho nên chẳng nên trụ nơi pháp mà tu chứng pháp thân. Pháp thân chẳng phải tướng, ắt thấy nó chưa từng đến đi. Pháp thân lìa xa các tướng ắt thấy nó chưa từng chẳng đến đi, nên nói là (thấy tướng) tức thấy Như Lai. Ba nghĩa chân thực đều viên dung, nhân quả khế hợp với nhau như một mới có thể tương ưng cùng Vô thượng bồ-đề.

San định ký nói rằng: Đức Phật hỏi Tu-bồ-đề: Theo ý ông, có thể từ 32 tướng nơi thân mà thấy được pháp thân Như Lai chăng? Ngài Không Sinh (Tu-bồ-đề) thấy Phật đưa ý niệm hình tướng ra để gạn hỏi, ngài biết ngay là không thể dùng tướng để mong thấy được Như Lai, nên thưa rằng: “Không thể được, không thể nhờ vào 32 tướng mà thấy được Như Lai.”

Sợ rằng chúng sinh đời mạt pháp không thấu đạt lý nầy, chấp tướng cho đó là thật, nên lại tự tỏ bày ý mình: Bởi vì sao vậy? Không thể dùng 32 tướng mà thấy pháp thân Như Lai chăng? Vì Như Lai đã nói rằng thân 32 tướng tốt ấy vốn chẳng phải là thể của pháp thân; vì 32 tướng ấy là đo nhiều kiếp tu hành mà thành tựu, tuỳ số kiếp hữu vi tạo tác, nên có sự thiên lưu trong bốn tướng sinh trụ dị diệt, huống gì đối với căn cơ còn có tính bất định của cái có, cái không, sao có thể lấy tướng nầy làm pháp thân?

Pháp thân là bản thể Phật, chẳng phải từ đời trước sanh ra, chẳng phải từ đời sau mà có; chẳng bị đổi dời, chẳng thể phá hoại, khác hẳn hữu vi; cho nên nói 32 tướng chẳng phải là thể pháp thân.

Di-lặc Bồ-tát có kệ rằng:
Phân biệt hữu vi thể,
Phòng bỉ thành tựu đắc,
Tam tướng dị thể cố
Ly bỉ thị Như Lai.

Tạm dịch:
Thể hữu vi phân biệt
Khác với sự thành tựu
Ba tướng, do khác thể
Lìa tướng tức Như Lai.

Ba tướng tức là bốn tướng (thành, trụ, dị, diệt), do trụ và dị cùng thời nên hợp thành một. Khi Tu-bồ-đề thấy được điều nầy, mới hay pháp thân là vô tướng, nhưng Tubồ-đề vẫn chưa rõ pháp thân vốn không rời tướng. Như Lai ấn khả cho việc nầy nên nói: “Phàm sở hữu tướng, giai thị hư vọng.” Hết thảy tướng hữu vi đều do vọng niệm mà sinh khởi. Mà vọng niệm vốn là không, vốn không có tự tánh; niệm còn không có tự tánh, huống hồ cái ánh hiện của nó (vọng niệm) mà lại thật có sao? Không chỉ 32 tướng là như huyễn không
thật, mà hết thảy các tướng phàm thánh thế gian và xuất thế gian đều không thật. Tướng đã không thật, thì chẳng phải tướng là thật, đem cái không lìa các tướng hư vọng mà riêng cầu tướng Phật được sao! Nên Đức Phật lại can ngăn: Nếu thấy các tướng chẳng phải là tướng tức là mới thấy được Như Lai.

Nên nói pháp thân vô tướng, chẳng lìa ngoài tướng mà riêng có pháp thân. Vì sắc tức là không, không tức là sắc. Chỉ cần khiển trừ phân biệt, thì tướng tự nó không sanh khởi. Tướng đã không sanh, thì duy chỉ còn cái thật chân. Cái chân thật nầy, chính là ở ngay trong hư vọng. Tức chân tức vọng, tức vọng tức chân. Người đời chỉ thấy tướng của nó, ta cũng thấy có tướng của nó. Như có được tướng ngựa là do những gì chẳng phải là tướng của ngựa đực, ngựa cái, ngựa ô, ngựa vàng mà thành.

Bảo Tích Như Lai giải thích rằng: Chân thân của Như Lai vốn không sinh diệt, thường trụ trạm nhiên, gá vào ngũ ấm mà thành hình, thiên diễn, biến hoá giống như thân của hàng phàm phu. Nhập thần vào thai mẹ, nên mặc vào mình lớp tướng phàm cách biệt nầy.

Nên nói nếu thấy các tướng là chẳng phải tướng, tức là thấy Như Lai.

Có bài tụng rằng:
Phàm tướng diệt thời tánh bất diệt.
Chân như giác thể ly trần ai,
Liễu ngộ đoạn thường căn quả biệt,
Thử danh Phật nhãn kiến Như Lai.

Tạm dịch:
Ngay tướng phàm diệt, tánh bất diệt
Giác tánh chân như lìa trần ai.
Rõ biết đoạn thường, nhân quả khác
Gọi là Phật nhãn, thấy Như Lai.

Không chỉ do 32 tướng, ngay nơi tướng mà chẳng phải tướng tức gọi là Như Lai. Hết thảy các tướng phàm phu thế gian xuất thế gian, tướng tức là vô tướng, tức pháp thể chân như vô vi, là nhất chân bình đẳng vô dị vô biệt, toàn bộ pháp giới tánh là một pháp thân. Thấy như vậy, do chứng mới biết được, nên không thể đem cái tướng hư vọng để thấy Như Lai, mà phải dùng tánh vi diệu mới thấy Như Lai được. Vốn không thể dùng tướng để thấy pháp thân, cũng không thể lìa tướng mà thấy được pháp thân. Ắt là người cầu Phật, cố nhiên không thể chấp tướng mà cầu, cũng không thể lìa tướng mà cầu. Quả vốn là ở chỗ vô trụ, nhân cũng ở chỗ vô trụ. Nếu có thể lìa xa chỗ mong cầu của chúng sinh, chẳng trụ ở có; cho đến pháp thân cũng là vô sở đắc, chẳng trụ ở không. Chỉ thực hành như vậy, không trụ nơi tướng, tức mau chóng thành tựu viên mãn thân Phật, sao còn nghi nhân quả không tương hợp nhau?

Thiên Đồng niêm rằng:
“Nhược kiến chư tướng phi tướng, tức kiến Như Lai.”

Pháp Nhãn nói: “Nhược kiến chư tướng phi tướng, tức bất kiến Như Lai.”

Niêm rằng: “Thế tôn nói Như Lai thiền, Pháp Nhãn nói Tổ sư thiền, hiểu được là 
rất kỳ đặc, không hiểu được hãy hẹn nhau.”

Vạn Tùng[36] tự khen hình tượng mình rằng: “Phàm sở hữu tướng, giai thị hư vọng, nếu thấy các tướng là chẳng phải tướng, tức thấy lông mày lông mi trên mắt, không cần phải phí sức lực bình sinh. Theo pháp nhãn của Như Lai mà phân biệt phương tiện giới xứ mạnh yếu, một phen đã thống nhất thiên hạ rồi, chuyện gì chẳng là tốt đẹp! Thiền của Thiên Đồng, thiền của Như Lai hay thiền của Tổ sư, càng chẳng nên vọng sinh phân biệt, hiểu được điểm độc đáo ấy thì còn được, nếu không hiểu, thì dính dáng được điều gì?”

Trên đây là lời của các bậc tôn túc phát minh ra một cách hiểu về các tướng vốn chẳng phải là tướng, mà không trở ngại đến việc phóng xuất các thủ nhãn, chẳng cần đối mặt với Như Lai, nên không cần phải hành xử như vậy.

2. Đoạn trừ mối nghi nhân quả đều sâu dày khó tin được.

Mối nghi nầy là do ở hai đoạn văn trước nói vô trụ trước mà thực hành bố thí và nói chẳng theo tướng mà nhận ra Phật. Không trụ trước mà thực hành bố thí là sâu sắc về nhân. Thấy Phật vốn vô tướng là sâu sắc về quả. Nếu chính chúng ta tự thân hành trì công phu quán chiếu mới mong có thể lĩnh hội được, còn hàng chúng sinh độn căn trong thời mạt thế, làm sao mà tin nhận được? Đã không tin nhận được rồi, lấy cái gì mà nói!

(Còn tiếp)


[36] 萬松老人 (1166-1246) Thiền sư Trung Hoa, sống vào giữa đời Kim và Nguyên. Sư họ Thái, tự Báo Ân, hiệu Vạn Tùng Lão Nhân, người xứ Hà Nội (nay là phía nam Lạc Dương, tỉnh Hà Nam) Trung Quốc; nối pháp Thiền sư Tuyết Nham Mãn, tông Tào Động. Sư trụ các chùa: Tịnh Độ, Thê Ẩn. Tác phẩm: Thung Dung lục, Vạn Tùng Lão Nhân Bình Xướng Thiên Đồng Giác Hoà thượng Niêm Cổ Thỉnh Ích lục, Tổ Đăng lục, Minh Đạo tập, Tứ Hội ngữ lục.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s